Ustalanie trigramów

Dawniej wróżono używając 50 łodyg krwawnika. Przeliczanie na heksagram było skomplikowane i czasochłonne i nie nadaje się do użycia w komputerze. Zapewne celem używania tak skomplikowanego systemu było zachowanie monopolu kapłanów i wróżbitów na wróżby: gdyby system był prostszy każdy mógłby go używać. Jeżeli ktoś jest zainteresowany tym nie ekologicznym sposobem wróżenia może znaleźć stosowną informację w książkach Richarda Wilhelmiego oraz Moran i Yu. Informacja o nich znajduje się w bibliografii.

W późniejszych wiekach opracowano system wróżenia przy użyciu trzech monet. Jeżeli rzucimy trzema monetami możemy otrzymać następujące wyniki (O – orzeł, R- reszka):

Orłowi nadajemy wartość 3, reszce wartość 2. Powyższe rezultaty będą wynosiły odpowiednio: 9, 8, 7 i 6. Liczby nieparzyste 7 i 9 są typu jang i rysujemy je linią ciągłą, liczby parzyste 6, 8 są typu jin i oznaczamy je linią przerywaną.

Linia ciągła uzyskana z liczby 7 jest nazywana młodym jang, a linia przerywana uzyskana z liczby 8 nazywana jest młodą jin. Są to linie stałe i nie ulegają przemianie. Linia przerywana uzyskana z liczby 6 nazywana jest starą jin, a linia ciągła uzyskana z liczby 9 jest nazywana starym jang. Są to linie zmienne. Mogą przechodzić w inne linie. Linia stara jin (6) przekształca się w młodego jang (7), a stara jang (9) przekształca się w młodą jin (8). Linie ulegające zmianie oznaczane są albo gwiazdką z lewej stronie linii albo okręgiem w środku linii, i takie właśnie oznaczenie przyjęto w tym opracowaniu.

Pierwszy rzut trzema monetami, mający jedną z czterech powyższych wartości, oznacza pierwszą (dolną) linię trigramu, czyli figury składającej się z trzech linii. Następne dwa rzuty dają linię drugą (środkową) i trzecią (górną) linię trigramu. Tak otrzymany trigram jest nazywany trigramem dolnym.

Wyniki mogą przyjąć 8 (czyli 23) wartości, czyli utworzyć 8 trigramów:

Trigramy dzielą się na dwie grupy po cztery heksagramy:

Rodzina trigramów jang obejmuje trigramy:

Rodzina trigramów jang
Rys. 1. Rodzina trigramów jang

Rodzina trigramów jin obejmuje trigramy:

Rodzina trigramów jin
Rys. 2. Rodzina trigramów jin

Trigramy męskie mają nieparzystą (trzy lub jedną) liczbę linii jang.

Trigramy żeńskie mają nieparzystą (trzy lub jedną) liczbę linii jin.

Trigramy mogą być ułożone w koło symbolizujące przemianę cykliczną, bieg czasu, strony świata (na mapach chińskich północ jest na dole), pory dnia, pory roku itd. Omawianie tego jest poza zakresem tej książki. Zainteresowani mogą znaleźć szczegóły w opracowaniach podanych w piśmiennictwie.