Ustalanie heksagramu

Rzucając następną serię trzech rzutów trzema monetami otrzymujemy trigram górny.
Trigram dolny ustawiamy na dole. Jego linie przy interpretacji są przychodzące i oznaczają: poniżej, wewnątrz, z tyłu.
Trigram górny ustawiamy na górze. Jego linie przy interpretacji są odchodzące i oznaczają: powyżej, zewnątrz, z przodu.
Trigram górny umieszczony nad dolnym tworzy heksagram składający się z 6 linii. Po odrzuceniu linii I (dolnej) i VI (górnej) otrzymujemy cztery linie, z których II, III i IV, tworzą trigram wewnętrzny (związany) dolny, a linie III, IV i V – trigram wewnętrzny (związany) górny.
Osiem trigramów razy osiem trigramów daje sześćdziesiąt cztery, różne od siebie, heksagramy, oznaczone numerami.

Tab 1. Heksagramy

  Czhien Czen Khan Ken Khuen Sun Li Tui
Czhien 1 34 5 26 11 9 14 43
Czen 25 51 3 27 24 42 21 17
Khan 6 40 29 4 7 59 64 47
Ken 33 62 39 52 15 53 56 31
Khuen 12 16 8 23 2 20 35 45
Sun 44 32 48 18 46 57 50 28
Li 13 55 63 22 36 37 30 49
Tui 10 54 60 41 19 61 38 58

Jest to tradycyjny układ heksagramów. Były tworzone inne, ale nie będą tutaj omawiane. Numery według systemu binarnego podano w nawiasach po numerze właściwym. Szczegóły można znaleźć w dołączonym piśmiennictwie.
Linia I (dolna) heksagramu, jako linia ograniczająca, tylko w pewnym stopniu należy do heksagramu i dlatego nazywana jest linią przychodzącą, a linia ostatnia (VI) w podobny sposób jest nazywana linią odchodzącą.
Na heksagramie oznaczone są też linie:
- czarnym kółeczkiem z prawej strony linii – władca rządzący heksagramu,
- czarnym kwadracikiem z prawej strony linii – władca ustanawiający prawa
Władcą rządzącym heksagramu jest ta linia heksagramu, która ma „dobry charakter” – najczęściej jest to linia V.
Władcą ustanawiającym prawa, jest ta linia, która nadaje mu charakterystyczne znaczenie. Jeżeli jest tylko czarne kółeczko, oznacza to, że władca rządzący i ustanawiający prawa, są tym samym władcą. Linie jang są prawidłowo położone, gdy są nieparzyste (I, III, V) – są mocne i rządzące niezależnie od pozycji.
Linie jin są prawidłowo położone, gdy są parzyste (II, IV, VI) – są słabe i podległe niezależnie od pozycji.
Linie II i V, I i IV oraz III i VI pozostają w związkach harmonii – zajmują te same pozycje w swoich trigramach. Najważniejszy jest jednak związek linii II i V. Pozostałe związki mają znaczenie tylko wtedy, gdy jedna z nich jest władcą heksagramu.

Czas na heksagramie biegnie od linii I do VI. Linia I – faza początkowa, linie II – V – czas właściwy, linia VI – faza końcowa. Jeżeli linia I i/lub VI są władcami heksagramu, wówczas również tworzą „czas właściwy”.
Do każdego heksagramu przypisane są osądy i obrazy. Dodatkowe osądy, nazywane osądami dodatkowymi, dotyczące poszczególnych linii heksagramu zostały przydzielone do linii zmiennych – oznaczonych cyfrą 6 lub 9. Są one brane w interpretacji pod uwagę tylko wtedy, jeżeli rzuty dla danej linii dały sumę równą 6 lub 9. Jeżeli suma wynosiła 7 lub 8 to osąd dotyczący tej linii nie jest brany pod uwagę przy interpretacji heksagramu.
Jeżeli w heksagramie mamy zbyt dużo linii zmiennych możemy mieć kłopoty z interpretacją. Wówczas stosujemy następujące zasady:

Po ustawieniu pierwszego heksagramu, ustalamy drugi heksagram. Jeżeli w heksagramie występują linie zmienne, o wartości sumy 6 i 9, to jak powiedziano wcześniej, przechodzą one w linie 7 i 8, tworząc nowy heksagram wynikowy. Jeżeli w heksagramie nie ma linii zmiennych – heksagram pochodny jest identyczny jak heksagram pierwotny.